🌐 Akademia Cyberbezpieczeństwa 7–9

Kurs 2 • wiek 7–9 lat

🔐 Strażnicy haseł i danych (Wiek: 7-9 lat)

Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.

8 godzinskrypt prowadzącejkarty warsztatowemateriał dla rodziców

Jak prowadzić ten kurs

Traktuj zajęcia jako rozmowę i trening reakcji, nie jako wykład ekspercki. Dzieci w wieku 7–9 lat potrzebują prostych zasad, powtórek, ruchu i jasnego komunikatu: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

Najważniejsze dla rodziców

W domu ustalcie zasadę: hasła zna dziecko i rodzic/opiekun, ale nie koledzy z klasy ani osoby z gry. Poćwiczcie bezpieczny pseudonim bez nazwiska, miasta i szkoły.

Scenariusze do szybkiego użycia

Możesz je wydrukować, pociąć i losować podczas zajęć.

  • Ktoś w grze pyta: „Jak masz na nazwisko i gdzie mieszkasz?”
  • Kolega chce znać Twoje hasło, żeby „tylko pomóc”.
  • Aplikacja prosi o zgodę na kontakty, mikrofon i lokalizację bez powodu.
  • Wymyślasz nick: AniaKowalskaSzkoła5 — czy to dobry pomysł?
  • Wyskakuje wiadomość: „Podaj hasło, a dostaniesz nagrodę”.

Godzina 1

Wkraczamy do cyfrowego świata z FireW@lly

↑ góra

Cel

Wprowadzenie w tematykę cyberbezpieczeństwa za pomocą angażującej gry fabularnej.

Wiedza w pigułce

Nauka o cyberbezpieczeństwie nie musi być nudna! Dzieci poznają świat darmowej, przygodowo-edukacyjnej gry mobilnej „FireW@lly”, która uczy bezpiecznego korzystania z sieci. Ważne jest to, że gra jest całkowicie bezpieczna, nie zawiera reklam i nie pobiera żadnych danych z urządzenia użytkownika.

Materiały

Gra „FireW@lly” (dostępna na systemy Android i iOS).

Ćwiczenie z agendy

Wybór bohatera i samouczek. Dzieci instalują grę (można w nią grać również offline) i wybierają postać, w którą się wcielą: W@lly'ego lub W@llię. Następnie przechodzą samouczek wprowadzający ich w zadanie ratowania cyfrowego świata przed cyberintruzami.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Wkraczamy do cyfrowego świata z FireW@lly. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Nauka o cyberbezpieczeństwie nie musi być nudna! Dzieci poznają świat darmowej, przygodowo-edukacyjnej gry mobilnej „FireW@lly”, która uczy bezpiecznego korzystania z sieci.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Wkraczamy do cyfrowego świata z FireW@lly”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 2

Moje dane to mój skarb

↑ góra

Cel

Zrozumienie, czym są dane osobowe i dlaczego trzeba je chronić przed obcymi.

Wiedza w pigułce

W internecie jesteśmy narażeni na kontakt z osobami o złych intencjach. Dzieci muszą wiedzieć, że ich imię, nazwisko, wiek, adres zamieszkania czy numer szkoły to cenne informacje (dane osobowe), których pod żadnym pozorem nie wolno rozdawać w sieci.

Materiały

Postacie Plik i Folder, które wprowadzają dzieci w wirtualny świat, tłumaczą podstawowe pojęcia i ostrzegają przed zagrożeniami. Rozdział gry „FireW@lly” dotyczący ochrony danych osobowych.

Ćwiczenie z agendy

Tarcza ochronna. Dzieci wycinają z papieru tarcze. Na środku rysują siebie (swój skarb), a na krawędziach tarczy wypisują lub rysują informacje, których tarcza ma chronić w internecie (adres domu, nazwa szkoły, numer telefonu).

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Moje dane to mój skarb. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: W internecie jesteśmy narażeni na kontakt z osobami o złych intencjach. Dzieci muszą wiedzieć, że ich imię, nazwisko, wiek, adres zamieszkania czy numer szkoły to cenne informacje (dane osobowe), których pod żadnym pozorem nie wolno rozdawać w sieci.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Moje dane to mój skarb”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 3

Tajemnicze klucze, czyli jak stworzyć silne hasło

↑ góra

Cel

Nauka tworzenia trudnych do odgadnięcia haseł.

Wiedza w pigułce

Hasło to nasz cyfrowy klucz do wirtualnego domu. Aby nikt się do niego nie włamał, klucz musi być skomplikowany. Gra FireW@lly posiada specjalny rozdział poświęcony temu, dlaczego i w jaki sposób należy tworzyć silne hasła. Hasło nie powinno być imieniem psa ani ciągiem „1234”.

Materiały

Rozdziały gry „FireW@lly” dotyczące silnych haseł.

Ćwiczenie z agendy

Fabryka Haseł. Dzieci uczą się techniki tworzenia haseł poprzez wymyślanie zabawnych zdań (np. "MójKotPuszekLubiPizze!"). Następnie na kartkach kodują to zdanie biorąc pierwsze litery i dodając ulubioną cyfrę oraz znak specjalny.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Tajemnicze klucze, czyli jak stworzyć silne hasło. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Hasło to nasz cyfrowy klucz do wirtualnego domu. Aby nikt się do niego nie włamał, klucz musi być skomplikowany.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Tajemnicze klucze, czyli jak stworzyć silne hasło”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 4

Kto puka do cyfrowych drzwi? (Obcy w sieci)

↑ góra

Cel

Wykształcenie zasady ograniczonego zaufania do osób poznanych w internecie.

Wiedza w pigułce

Dzieci w internecie mogą natknąć się na osoby, które ukrywają swoją prawdziwą tożsamość. Awatar z uśmiechniętym pieskiem nie oznacza, że po drugiej stronie ekranu siedzi rówieśnik. Należy pamiętać, że obcy w sieci to nadal obcy, a ryzykowne kontakty stanowią jedno z głównych zagrożeń dla dzieci.

Materiały

Dyskusja kierowana oparta na podstawowych zasadach bezpieczeństwa i scenariuszach edukacyjnych.

Ćwiczenie z agendy

Prawdziwe czy fałszywe? Nauczyciel pokazuje dzieciom różne awatary i profile z gier. Dzieci dyskutują w grupach, czy na podstawie samego obrazka możemy mieć pewność, kto siedzi po drugiej stronie.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kto puka do cyfrowych drzwi? (Obcy w sieci). Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Dzieci w internecie mogą natknąć się na osoby, które ukrywają swoją prawdziwą tożsamość. Awatar z uśmiechniętym pieskiem nie oznacza, że po drugiej stronie ekranu siedzi rówieśnik.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Kto puka do cyfrowych drzwi? (Obcy w sieci)”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 5

Cyberprzygoda w praktyce – gramy i ratujemy świat!

↑ góra

Cel

Utrwalenie dobrych cyfrowych nawyków poprzez praktyczną rozgrywkę.

Wiedza w pigułce

Edukacja bez straszenia, połączona z dobrą zabawą, jest najskuteczniejsza. Czas spędzony z edukacyjną grą wideo w kontrolowanym środowisku pozwala na zapoznanie się ze strukturą internetu i utrwalenie wiedzy o zagrożeniach.

Materiały

Urządzenia mobilne z grą „FireW@lly”.

Ćwiczenie z agendy

Wspólna misja. Dzieci przez określoną część zajęć samodzielnie lub w parach przechodzą kolejne poziomy w grze „FireW@lly”, łapiąc cyberintruzów i rozwiązując zagadki dotyczące haseł i wirusów. Nauczyciel asystuje i omawia pojawiające się w grze sytuacje.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Cyberprzygoda w praktyce – gramy i ratujemy świat!. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Edukacja bez straszenia, połączona z dobrą zabawą, jest najskuteczniejsza. Czas spędzony z edukacyjną grą wideo w kontrolowanym środowisku pozwala na zapoznanie się ze strukturą internetu i utrwalenie wiedzy o zagrożeniach.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minBezpieczny start: przypomnienie, że gramy tylko w ustalonym czasie i nie wpisujemy prywatnych danych.
  2. 5–15 minWyjaśnienie celu misji i zasad pracy w parach.
  3. 15–40 minKontrolowana rozgrywka / praca przy urządzeniach, prowadząca krąży i zadaje pytania.
  4. 40–52 minOmówienie decyzji: co było bezpieczne, co było czerwonym światłem?
  5. 52–60 minZapis jednej zasady na kartce lub w klasowym kodeksie.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Cyberprzygoda w praktyce – gramy i ratujemy świat!”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 6

Zostawiamy (nie)widzialne ślady

↑ góra

Cel

Zrozumienie pojęcia „cyfrowego śladu” w sposób dostosowany do najmłodszych.

Wiedza w pigułce

To, co robimy w internecie (np. zdjęcia, które wrzucamy, gry, w które gramy), zostawia tzw. cyfrowy ślad. Dzieci dowiadują się, że internet ma „bardzo dobrą pamięć” i nie zawsze można usunąć to, co się w nim opublikowało.

Materiały

Uproszczone koncepcje z poradnika „(Nie)widzialne ślady online”.

Ćwiczenie z agendy

Wirtualne odciski. Dzieci malują swoje dłonie farbą i odbijają je na dużym arkuszu papieru (który symbolizuje internet). Następnie próbują zetrzeć ślad suchą chusteczką. Kiedy widzą, że farba zostaje, nauczyciel tłumaczy, że dokładnie tak samo działają zdjęcia i informacje zostawiane w sieci.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Zostawiamy (nie)widzialne ślady. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: To, co robimy w internecie (np. zdjęcia, które wrzucamy, gry, w które gramy), zostawia tzw.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Zostawiamy (nie)widzialne ślady”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 7

Kiedy coś idzie nie tak – zaufany dorosły

↑ góra

Cel

Zbudowanie odruchu proszenia o pomoc dorosłego, gdy coś w sieci wzbudzi niepokój.

Wiedza w pigułce

Jeśli dziecko napotka w sieci obcą osobę, która prosi je o hasło, adres lub namawia do dziwnych rzeczy (grooming, wyłudzanie), najważniejsze to nie działać samemu. Dziecko musi wiedzieć, że może zwrócić się do zaufanego dorosłego bez strachu przed karą (np. zabraniem telefonu).

Materiały

Zasady rozmowy i budowania zaufania.

Ćwiczenie z agendy

Tarcza zaufania. Dzieci tworzą listę „Zaufanych Dorosłych” (rodzice, nauczyciele, dziadkowie), do których zwrócą się o pomoc, gdy na ekranie wydarzy się coś, czego nie rozumieją lub co je przestraszy.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Kiedy coś idzie nie tak – zaufany dorosły. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Jeśli dziecko napotka w sieci obcą osobę, która prosi je o hasło, adres lub namawia do dziwnych rzeczy (grooming, wyłudzanie), najważniejsze to nie działać samemu. Dziecko musi wiedzieć, że może zwrócić się do zaufanego dorosłego bez strachu przed karą (np.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–5 minPowitanie i jedno zdanie celu lekcji.
  2. 5–15 minRozmowa kierowana na prostych przykładach z życia dzieci.
  3. 15–25 minMiniwyjaśnienie bez trudnego żargonu.
  4. 25–45 minĆwiczenie główne z agendy.
  5. 45–55 minOmówienie prac/scenek i przełożenie na codzienne zachowanie.
  6. 55–60 minMini-check: jedno zdanie, gest lub karta STOP/OK.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Kiedy coś idzie nie tak – zaufany dorosły”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Godzina 8

Rozgrywka finałowa – Turniej Cybermastera

↑ góra

Cel

Podsumowanie całej wiedzy z zakresu cyberbezpieczeństwa za pomocą radosnej gry ruchowej.

Wiedza w pigułce

Najlepsza edukacja to taka, w której na początku jest śmiech, ruch i skojarzenia, a na końcu konkretna rozmowa o higienie cyfrowej. Gra „Cybermaster” uczy dzieci zasad bezpieczeństwa poprzez kalambury i współpracę.

Materiały

Gra planszowa / karciana NASK „Odgadnij to: Cybermaster” (dostępna do pobrania online).

Ćwiczenie z agendy

Turniej kalamburów. Dzieci grają w „Cybermastera” na poziomie trudności dostosowanym do ich wieku. W 3 rundach (opis słowny, gesty, jedno słowo) prezentują i odgadują hasła takie jak „hasło”, „dane”, czy „wirus”. Na zakończenie każde dziecko otrzymuje dyplom Strażnika Danych.

Co mówić — gotowy skrypt

Powiedz: „Dzisiaj zajmiemy się tematem: Rozgrywka finałowa – Turniej Cybermastera. Nie musicie znać trudnych słów — będziemy uczyć się przez przykłady, ruch i zabawę.”

Powiedz: „Najważniejsza zasada tej lekcji brzmi: Dane osobowe są jak skarb, a hasło jak klucz do cyfrowego domu.”

Powiedz: „Powiedz dzieciom prostymi słowami: Najlepsza edukacja to taka, w której na początku jest śmiech, ruch i skojarzenia, a na końcu konkretna rozmowa o higienie cyfrowej. Gra „Cybermaster” uczy dzieci zasad bezpieczeństwa poprzez kalambury i współpracę.”

Powiedz: „Teraz przejdziemy do ćwiczenia. Waszym zadaniem nie jest odpowiedzieć idealnie, tylko zauważyć, co jest bezpieczne, a co wymaga pomocy dorosłego.”

Powiedz: „Na koniec zapamiętujemy zdanie: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.”

Przejście do ćwiczenia: „Za chwilę zrobimy zadanie. Nie sprawdzam, kto wie najwięcej. Ćwiczymy bezpieczne decyzje.”

Zamknięcie: „Każdy z was kończy lekcję z jedną zasadą, którą może zabrać do domu.”

Przebieg minuta po minucie

  1. 0–10 minRadosne przypomnienie zasad i podział na drużyny.
  2. 10–35 minGra ruchowa / kalambury / quiz bez oceniania.
  3. 35–48 minPowtórka najważniejszych zasad: każde dziecko mówi jedną rzecz.
  4. 48–55 minKrótka refleksja: kiedy użyję tej wiedzy w domu lub w grze?
  5. 55–60 minWręczenie certyfikatów lub odznak.

Pytania do dzieci

  • Co według was oznacza temat: „Rozgrywka finałowa – Turniej Cybermastera”?
  • Co może być daną osobową?
  • Dlaczego hasło jest jak klucz?
  • Komu nie podajemy hasła?
  • Co zrobić, gdy ktoś pyta o adres albo szkołę?
  • Kto jest Twoim zaufanym dorosłym?

Typowe odpowiedzi dzieci i reakcje prowadzącej

„To tylko imię, co się może stać?”

Samo imię bywa małą informacją, ale imię połączone ze szkołą, miastem, zdjęciem i wiekiem robi się mapą do dziecka. Dlatego uczymy się chronić zestaw danych.

„Kolega może znać moje hasło.”

Nawet dobry kolega nie potrzebuje hasła. Przyjaźń nie polega na oddawaniu klucza do konta.

„Jak ktoś daje darmowe skiny, to warto spróbować.”

Darmowy prezent od obcego w sieci często jest haczykiem. Zatrzymujemy się i pokazujemy wiadomość dorosłemu.

Dziecko mówi: „Nie wiem”.

To jest bardzo dobra odpowiedź startowa. W bezpieczeństwie w sieci wolno nie wiedzieć — wtedy zatrzymujemy się i pytamy dorosłego.

Dziecko żartuje z tematu.

Nie zawstydzaj. Powiedz spokojnie: „Możemy się uśmiechać, ale temat jest ważny, bo chodzi o bezpieczeństwo dzieci”.

Dziecko opowiada prawdziwą, niepokojącą historię.

Podziękuj za zaufanie, nie wypytuj przy grupie o szczegóły. Powiedz: „Dziękuję, że to mówisz. Po zajęciach porozmawiamy spokojnie z dorosłą osobą, która może pomóc”.

Czego nie mówić

Nie proś dzieci o podawanie prawdziwych haseł, adresów, nazw szkół ani loginów. Pracuj wyłącznie na przykładach fikcyjnych.

Mini-check na koniec

Poproś dzieci, aby dokończyły zdanie: „Po tej lekcji wiem, że…” albo pokazały kciukiem: rozumiem / mam pytanie.

Zadanie domowe

W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.

Materiał pokursowy dla rodziców — wersja skrócona

Temat kursu: Strażnicy haseł i danych (Wiek: 7-9 lat)

Zdanie, które warto powtarzać w domu: Dane chronię, hasła nie zdradzam, o pomoc dorosłego proszę.

  • Godzina 1: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 2: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 3: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 4: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 5: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 6: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 7: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.
  • Godzina 8: W domu: wymyślcie razem bezpieczny pseudonim do gry i sprawdźcie, czy nie zdradza imienia, nazwiska, szkoły ani miasta.